Tuvalu(သို႔မဟုတ္)ပင္လယ္ထဲတြင္ နစ္ျမဳပ္စျပဳေနၿပီျဖစ္ေသာ နိုင္ငံငယ္ေလး ၃။

photo from:http://www.tuvalu-overview.tv/10000/tuvalu10000_scr_eg_rev3.pdf

ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရမႈျဖစ္ေပၚေစတဲ႔ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းျဖစ္တဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အစရိွတဲ႔ ဓာတုဓာတ္ေငြ႔ေတြကို ထုတ္လုပ္ေနၾကတဲ႔သူေတြကေတာ႔ ဂ်ပန္ အစရိွတဲ႔ စက္မႈႏိုင္ငံႀကီးမ်ားပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီစက္မႈထြန္းကားတဲ႔ ႏိုင္ငံႀကီးေတြမွာ လူေနမႈအဆင့္အတန္းဟာလဲ ျမင့္မားၿပီး ေန႔စဥ္လူေနမႈဘ၀မွာ အဆင္ေျပလြယ္ကူေစမယ္႔ ပစၥည္းမ်ားစြာကို ထုတ္လုပ္အသံုးျပဳေနၾကတယ္။

ဥပမာစတင္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အေရာင္းဆိုင္မွာ တင္ထားတဲ႔ ေသာက္ေရသန္႔ဗူးတစ္ဗူးကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ အဲဒီ ေရသန္႔ဗူးဟာ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ေရခဲေတာင္ေတြက ေပ်ာ္က်လာတဲ႔ အလြန္တစ္ရာသန္႔ရွင္းတဲ႔ ေရေတြကို ထည့္ၿပီး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံအထိ ေရာက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ကဲ ဒီေရသန္႔ဗူးကို ဘယ္လိုထုတ္လုပ္ၿပီး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို ဘယ္လိုေရာက္လာလဲဆိုတာ စဥ္းစားၾကည့္ၾကစို႔။ ေရဗူးထဲကို ေရထည့္ဖို႔၊ တံဆိပ္ကပ္ဖို႔ စက္ပစၥည္းေတြသံုးရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဂ်ပန္က အေရာင္းဆိုင္ထိ ေရာက္ဖို႔ ႏိုင္ငံအဆင့္ဆင့္ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီး သေဘာၤတစ္တန္၊ ကားတစ္တန္နဲ႔ တင္ပို႔ရတယ္။ ကဲ ဒီေရသန္႔တစ္ဗူး အတြက္ စြမ္းအင္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးခဲ႔ရတယ္။ ဂ်ပန္က အေရာင္းဆိုင္ ေတြ (Supermarket, Convenient Store, Vending machine စသျဖင့္) ဆီက္ိုေရာက္ျပန္ေတာ႔လဲ အေအးခန္းထဲထည့္ထားၿပီး ၀ယ္သူအလာကို ေစာင့္ရျပန္တယ္။



ေနာက္ၿပီး အခ်ိဳရည္ဗူး ၊ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းဗူး ထုတ္လုပ္သူေတြကလဲ တံဆိပ္အမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ ၀ယ္ခ်င္စိတ္ေပၚလာေအာင္ စကားလံုး အမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးၿပီး ထုတ္လုပ္ၾကျပန္တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ဆိုရင္ အဆီက်သည္။ ခြန္အားျဖစ္ေစသည္။ က်န္းမာေစသည္။ အသားအေရလွေစသည္….စသျဖင့္ေပါ႔။

တစ္ခါ အဲဒီအခ်ိဳရည္ဗူးေတြ၊ လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းဗူးေတြဟာ လူေတြ ဘယ္ခ်ိန္၀ယ္မလဲမသိပဲ Supermarket, Convenient Store, Vending machine ရဲ႕ အေအးေပးထားတဲ႔ အခန္းေတြမွာ ေစာင့္ေနၾကရျပန္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ Vending machine ေတြကို ေနရာအႏွံ႔ေတြ႕ရတယ္။ အဲဒီစက္ပစၥည္းေတြက လူေတြအတြက္ အဆင္ေျပလြယ္ကူေအာင္ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ေနတယ္ဆိုေပမဲ႔ အဲဒီ အတြက္ စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ နဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ထုတ္လႊင့္မႈေတြကို အခုကစၿပီး ေလွ်ာ႔ခ်သင့္ေနပါၿပီ။ အလြန္အကၽြံထုတ္လုပ္မႈမ်ား (Mass production) နဲ႕ အလြန္အကၽြံ သံုးစြဲမႈမ်ား (Mass consumption) ကိုရပ္တန္းကရပ္ဖို႔ တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။

ထုတ္လုပ္သူမ်ားကို မထုတ္လုပ္ဖို႔ လို႔ ေျပာလို႕မရတဲ႔အတြက္ သံုးစြဲသူ မိတ္ေဆြတို႕ကိုေျပာခ်င္တာကေတာ႔ မလိုအပ္ရင္ မ၀ယ္ပါနဲ႔။ ကိုယ္တစ္ဦးတည္း မ၀ယ္ရံုနဲ႔ ဘာထူးမွာလဲ ၊ ပစၥည္းေတြကတင္ေရာင္းေနတာပဲ လို႔ေတြးမိေကာင္းေတြးမိႏိုင္ပါတယ္။၀ယ္ယူသံုးစြဲသူေတြ ေလ်ာ႔နည္းလာရင္ ထုတ္လုပ္သူကလည္း လုိအပ္သေလာက္သာ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႕အေနနဲ႔ ေရသန္႔ဗူး၀ယ္ေသာက္ဖို႔ မလိုအပ္ပါဘူး။ ေရထည့္တဲ႔ ဗူးေကာင္းေကာင္း တစ္ဗူးသာ ၀ယ္ထားလိုက္ပါ။ ေရသန္႔သန္႕ကို ခင္ဗ်ားတို႕ရဲ႕အိမ္ကေန ထည့္ယူသြားလို႔ ရပါတယ္။ ကုန္က်စရိတ္လဲသက္သာပါတယ္။

Photo from:http://www.tuvalu-overview.tv/album/facilities/tuvalu-pe-54.html

Tuvalu ႏိုင္ငံက ဒီကေလးေလးေတြရဲ႕ အနာဂတ္ကိုေတြးၾကည့္ေစခ်င္ပါတယ္။ သူတို႔ေလးေတြမွာ ရည္မွန္းခ်က္ကိုယ္စီ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကိုယ္စီ ရိွၾကတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ေလးေတြ ျပည့္၀ႏိုင္မွာလားဆိုတာ မိတ္ေဆြအေနနဲ႔ ေျပာႏိုင္ပါသလား။ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရမႈ အဓိကတရားခံျဖစ္တဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပမာဏကို ေလ်ာ႕ခ်ဖို႕အေရးဟာ သဘာ၀ေဘးဒဏ္ခံေနရတဲ႔ Tuvalu ႏိုင္ငံရဲ႕ အေရးကိစၥတစ္ခုမွ်သာ မဟုတ္ပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေနထိုင္တဲ႔ ကမၻာႀကီးရဲ႕ အနာဂတ္အေရးလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕လက္မ်ားနဲ႕ ကမၻာႀကီးရဲ႕အနာဂတ္အေရးကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မိုလို႕ Tuvalu ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕အနာဂတ္ဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ပါပဲ။ အားလံုးကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

Tuvalu(သို႔မဟုတ္)ပင္လယ္ထဲတြင္ နစ္ျမဳပ္စျပဳေနၿပီျဖစ္ေသာ နိုင္ငံငယ္ေလး ၂။

ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာရမႈေၾကာင့္ ကၽြန္းရဲ႕ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းဟာ ပင္လယ္ေရတိုက္စားခံေနရတာကို ပံုပါအတိုင္း ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ သာမန္ေတြးၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ပင္လယ္ေရေတြက ကုန္းေပၚကို လႊမ္းမိုး၀င္ေရာက္လာတယ္ လို႔ထင္စရာရိွပါတယ္။ တကယ္တမ္းေတာ႔ ေရလႊမ္းခံရတာတင္မဟုတ္ပဲ ကုန္းတြင္းပိုင္းမွာလဲ ပင္လယ္ေရေတြက ေျမေအာက္ကေန စိမ္႔ထြက္၀င္ေရာက္လာတာကို ခံရတာျဖစ္ပါတယ္။

ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္မႈ မျဖစ္ခင္ ကၽြန္းေတြရဲ႕ ေျမေအာက္ေရ တည္ရိွေနပံုအား အထက္ပါ ပံုအတိုင္း ေတြ႕ျမင္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေျမေအာက္မွာရိွတဲ႔ ေရခ်ိဳေတြဟာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ နဲ႔တစ္ေျပးညီ တည္ရိွေနတယ္လို႕ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ကုန္းတြင္းပိုင္းမွာ ရရိွႏိုင္တဲ႔ ေရခ်ိဳ ပမာဏရဲ႕သိပ္သည္းဆဟာ ကုန္းတြင္းပိုင္းမွာ ရိွေနတဲ႔ ေျမေအာက္ေရငန္ (ပင္လယ္ေရ) ရဲ႕သိပ္သည္းဆနဲ႔ ဟန္ခ်က္ညီစြာရိွေနႏိုင္မွ ကုန္းတြင္းပိုင္းမွာ သစ္သီးသစ္ပင္ေတြ ရွင္သန္ႏိုင္ရန္အတြက္ ေရခ်ိဳရရိွမွာ ျဖစ္ပါတယ္။



ေျမေအာက္ပင္လယ္ေရ ျမင့္တက္လာမႈေၾကာင့္ ေျမေအာက္ေရခ်ိဳေတြထဲကို ေရငန္ေတြကလႊမ္းမိုး ၀င္ေရာက္လာၿပီး ေရခ်ိဳရရိွႏိုင္တဲ႔ အရင္းအျမစ္ေတြ စတင္ပ်က္စီးစျပဳလာပါတယ္။

ေရငန္ဝင္မႈေၾကာင့္ အဓိကစားစရာ Pulaka(ပိန္းဥႏွင့္ဆင္ေသာ)အပင္မ်ား ပ်က္စီးလာပံု

Photo from: http://www.tuvalu-overview.tv/topics/20060430/top.html

ေနာက္ဆံုးမွာေတာ႔ ေျမေအာက္ပင္လယ္ေရျမင့္တိုက္လာမႈေၾကာင့္ ေျမေအာက္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ပါျမင့္တက္လာတဲ႔ အတြက္ ေျမနိမ္႔ပိုင္းေတြမွာ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေပၚကို ေရငန္ေတြ စိမ္႔ထြက္လာတဲ႔အထိ ဆိုးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။

(Mr. Semi Bineအိမ္ေအာက္ေၿခအား ႏွစ္အလိုက္ ေရတက္လာပံုအား ၿပေနပံု)

Photo from: http://www.tuvalu-overview.tv/topics/20060430/top.html

Tuvalu ႏိုင္ငံရဲ႕တည္ေနရာ (08 30’ 10’’S/ 179 12’ 33’’E) မွာ တစ္ႏွစ္ကို ၅.၈ မီလီမီတာႏႈန္း ျဖင့္ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္ေနလွ်က္ရိွတာကို ၂၀၀၆ စက္တင္ဘာမွာ ေကာက္ယူထားတဲ႔ ွSEAFRAME data အရသိရိွႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီႏႈန္းအတိုင္းသာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ဟာ ဆက္လက္ျမင့္တက္ေနခဲ႔မယ္ဆိုရင္ ေနာင္၁၅ႏွစ္ၾကာတဲ႔အခါ ၈၇မီလီမီတာ (~0.1 m) ေလာက္ျမင့္တက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Tuvalu ႏိုင္ငံဟာ ႔ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အထက္ (highest elevation of 4.5m) မွာတည္ရိွေနတဲ႔အတြက္္ ေနာင္၁၅ႏွစ္မွာ ဘယ္လိုျဖစ္လာႏိုင္တယ္ဆိုတာ စိုးရိမ္စရာပါပဲ။



ဘာေၾကာင့္ ပင္လယ္ေရျမင့္တက္လာရတာလဲ။ ကမၻာႀကီး ပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာႀကီးဘာေၾကာင့္ ပူေႏြးလာရတာပါလဲ။

ကမၻာနဲ႕ လရဲ႕ အပူခ်ိန္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ လမ်က္ႏွာၿပင္ရဲ႕ အပူခ်ိန္ဟာ ေန႔မွာ ၁၃၀ဒီဂရီရိွၿပီး ညမွာ -၁၇၀ ဒီဂရီရိွပါတယ္။ အပူခ်ိန္ကြာျခားခ်က္ဟာ ၃၀၀ ဒီဂရီခန္႕ရိွပါတယ္။ ကမၻာႀကီးမွာေတာ႔ ေလထုအလႊာရိွပါတယ္။ အဲဒီ ေလထုအလႊာဟာ အပူခ်ိန္ကို ထိန္းညိွေပးႏိုင္တဲ႔အတြက္ ကမၻာႀကီးရဲ႕ေန႔အပူခ်ိန္နဲ႕႔ ညအပူခ်ိန္ဟာ သိပ္ၿပီးကြာျခားမႈ မရိွပါဘူး။ ေလထုအလႊာတည္ရိွေနမႈရဲ႕ေက်းဇူးေၾကာင့္ သက္ရိွသတၱ၀ါေတြ နဲ႔ အပင္ေတြ ရွင္သန္ေနထိုင္ႏိုင္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ လူသားေတြ တီထြင္ျပဳလုပ္တဲ႔ စက္ပစၥည္းေတြက ထြက္ေပၚလာတဲ႔ ဓာတုဓာတ္ေငြ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ကမၻာေလထုအလႊာရဲ႕ အပူခ်ိန္ကို ဟန္ခ်က္ညီညီ ထိန္းသိမ္းႏိုင္မႈ စြမ္းရည္က်ဆင္းလာရပါတယ္။ အဲဒီအေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ ကမၻာ့ေျမမ်က္ႏွာျပင္ရဲ႕ အပူခ်ိန္တိုးလာၿပီး ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရမႈ （Global Warming）ဆိုတဲ႔ အက်ိဳးတရားျဖစ္ေပၚလာရပါတယ္။ ကမၻာ႔၀င္ရိုးစြန္းရဲ႕ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာၿပီး ေရခဲေတြ အရည္ေပ်ာ္မႈေၾကာင့္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္လဲ ျမင့္တက္လာရပါတယ္။

ကမၻာႀကီးရဲ႕ စက္မႈထြန္းကားလာမႈ သမိုင္း နဲ႔ ကမၻာ႔အပူခ်ိန္ေျပာင္းလဲလာမႈ ကို ျပန္ေျပာင္း ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ၁၈၀၀ခုႏွစ္ေလာက္က စတင္ၿပီး စက္မႈေခတ္သို႕ တစ္စတစ္စ ေျပာင္းလဲ လာခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး လူသားေတြရဲ႕ လူေနမႈအဆင့္အတန္း ပိုမိုျမင့္မားလာတာနဲ႕အမွ် စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ (Energy Consumption) ဟာ မ်ားျပားလာၿပီး စြန္႔ထုတ္ပစၥည္းျဖစ္တဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အစရိွတဲ႔ ဓာတုဓာတ္ေငြ႔(Green House Gases) ထုတ္လႊင့္မႈေတြလဲ မ်ားျပားလာခဲ႔ပါတယ္။
ကမၻာ႔အပူခ်ိန္ဟာ ၁၉၀၀ ခုႏွစ္၀န္းက်င္ေလာက္ကစၿပီး သိသိသာသာျမင့္တက္လာခဲ႔ပါတယ္။ အဲဒီေတာ႔ စက္မႈ စြန္႔ထုတ္ပစၥည္းေတြရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ဟာ ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာခန္႔အၾကာမွာ ကမၻာ႔ေလထုကို ဖန္လံုအိမ္ကဲ႕သို႔ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ (Greenhouse Effect) ျဖစ္လာေစတယ္လို႔ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုအခ်ိန္ကစၿပီး စြမ္းအင္သံုးစြဲမႈ (Energy Consumption) နဲ႔ အက်ိဳးဆက္ျဖစ္တဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ထုတ္လႊင့္မႈ ပမာဏကို မေလ်ာ႔ခ်ဘူးဆိုရင္ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း တစ္ရာအၾကာ ကမၻာႀကီးေပၚမွာ ေနထိုင္ၾကမဲ႔ လူသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္အေရးကို မစဥ္းစားရာေရာက္ပါတယ္။

ဒီေတာ႔ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရမႈျဖစ္ေပၚေစတဲ႔ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းျဖစ္တဲ႔ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ အစရိွတဲ႔ ဓာတ္ေငြ႔ေတြမ်ားျပားလာရတာ ဘာေၾကာင့္လဲ၊ ဘယ္သူေတြေၾကာင့္လဲ။

Tuvalu ႏိုင္ငံကလူေတြေၾကာင့္လား။ လံုး၀မဟုတ္ပါဘူး။


တကယ္တမ္းေတာ႔ Tuvalu မွာဘာစက္ပစၥည္းမွ မရိွပါဘူး။ စက္ပစၥည္းမ႐ိွတဲ႔အတြက္ေၾကာင့္ ၀ယ္ဖို႔ပိုက္ဆံလဲမလိုအပ္ပါဘူး။ ပိုက္ဆံရဖို႔အတြက္ ရုန္းကန္ရမႈ၊ ယွဥ္ၿပိဳင္ရမႈေတြလဲမရိွပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သဘာ၀ကိုအေဖာ္ၿပဳၿပီး ဘ၀ရပ္တည္မႈ အတြက္ ကိုယ္႔ေျခေထာက္ေပၚကိုယ္ရပ္ၿပီး ရွင္သန္ေနထိုင္ရတဲ႔ဘ၀ဟာ ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ မိသားစုနဲ႔ ကိုယ္႔ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကိုအျပန္အလွန္ ကူညီအားေပးေနထိုင္ၿပီး ပစၥည္းနဲ႔ ပိုက္ဆံ အစား လူအခ်င္းခ်င္းမွာ ထားရိွသင့္တဲ႔ ဆက္ဆံေရးကို တန္ဖိုးထားၿပီး ေနထိုင္တဲ႔ဘ၀ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာရုပ္၀တၱဳ ပစၥည္းမွမရိွေပမဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္စြာေနထုိင္ေနၾကတဲ႔ Tuvalu ႏိုင္ငံသားေတြျဖစ္ပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

Tuvalu (သို႔မဟုတ္) ပင္လယ္ထဲတြင္နစ္ျမဳပ္စျပဳေနၿပီျဖစ္ေသာ နိုင္ငံငယ္ေလး ၁။

(ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ ျပဳလုပ္တဲ႔ WFWP ရဲ႕ ေႏြဦးႏွစ္ပတ္လည္ အခမ္းအနားေတြကို တက္ေရာက္ခဲ႔တာ ဒီႏွစ္ဆိုရင္ ၃ ႏွစ္ေျမာက္႐ိွပါၿပီ။ ဒီႏွစ္ေတာ႔ အဲဒီအခမ္းအနားမွာ ဂ်ပန္လူမ်ိဳး ဓာတ္ပံုဆရာ Mr. Shuuichi Endou ရဲ႕ မွတ္သားနာယူဖြယ္ေကာင္းလွတဲ႔ presentation ကို နားေထာင္ခဲ႔ရလို႔ သူတင္ျပခဲ႔တဲ႔အတိုင္း နားလည္သေလာက္ ျပန္လည္မွ်ေ၀ခ်င္ပါတယ္။)

Tuvalu ႏိုင္ငံငယ္ေလးအေၾကာင္းၾကားဖူးပါသလား။

ဂ်ပန္ကေနသြားမယ္ဆိုရင္ အီေကြတာကိုျဖတ္၊ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ကိုေက်ာ္လြန္ၿပီး သြားရင္ Republic of Fiji Islands ကိုအရင္ သြားရပါမယ္။ Fiji ႏိုင္ငံကေန တစ္ဆင့္ ေလယဥ္ပ်ံနဲ႕ ၂ နာရီခန္႔ သြားရပါတယ္။ အလြန္လွပတဲ႔ အျပာေရာင္ပင္လယ္ျပင္နဲ႔ ဒီႏိုင္ငံငယ္ေလးဟာ ကၽြန္းစုငယ္ေလး ၉ကၽြန္း စုေပါင္းထားၿပီး ဧရိယာ စတုရန္း ၂၆ ကီလိုမီတာ အက်ယ္အ၀န္းသာ ႐ိွတဲ႔ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။


၁၉၇၈ ခုႏွစ္မွာ လြတ္လပ္ေသာ Tuvalu Republic ႏုိင္ငံေတာ္ ျဖစ္လာၿပီး လူဦးေရစုစုေပါင္း ၁၀၀၀၀ ခန္႔သာ ေနထိုင္ပါတယ္။ ဘာသာစကားကေတာ႔ Tuvalu ဘာသာနဲ႔ အဂၤလိပ္ဘာသာ ေတြကိုအသံုးျပဳပါတယ္တဲ႔။ Tuvalu =start Valu =8 လုိ႔အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္နာမည္က Funafuti ကၽြန္းျဖစ္တယ္။

Tuvalu ရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ Funafuti ရဲ႕ေလဆိပ္ဟာ အလြန္ေသးငယ္တဲ႔အတြက္ စုစုေပါင္းလူဦးေရ ၄၄ေယာက္ ခန္႔္သာ သယ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ႔ ေဖာ္ကာေလယဥ္ပဲ ဆင္းသက္လို႔ ရပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ကုန္ပစၥည္းအေလးခ်ိန္ပါထည့္တြက္မယ္ဆိုရင္ စုစုေပါင္းလူဦးေရ ၃၅ေယာက္ခန္႔သာ တင္ေဆာင္ၿပီး တစ္ပတ္ကို ၂ရက္သာလွ်င္ ေလယဥ္ပ်ံသန္းေလ႔႐ိွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Tuvalu ႏိုင္ငံကို တစ္ပတ္လွ်င္ လူဦးေရ ၇၀ ခန္႔သာ အသြားအလာ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

Funafuti ေလဆိပ္ရဲ႕ေလယာဥ္ေျပးလမ္း
Photo From: http://monden.daa.jp/01tuvalu/injapanwater01.html

Tuvalu ႏိုင္ငံရဲ႕ေျမပံု
Photo from :http://www.tuvalu-overview.tv/eng/about/index.html

သူတိုရဲ႕ ပံုမွန္ မနက္စာကေတာ႔ ငါး၊ အုန္းသီးနဲ႔ အုန္းရည္ပဲျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားမ်ားဟာ ၾကည္လင္လွတဲ႕ပင္လယ္ထဲမွာ ေရဆင္းငုပ္ၿပီး မနက္စာအတြက္ငါးကို ႐ွာေဖြကာ ပင္လယ္ထဲမွာပဲ ငါးကိုေဆးေၾကာသန္႔စင္ၿပီး အစိမ္းလိုက္ ခ်က္ခ်င္းစားတတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႕ႏိုင္ငံရဲ႕ပင္လယ္ျပင္မွာ ႐ွာေဖြစားေသာက္ၾကတဲ႔ ငါးအမ်ိဳးအစားေတြဟာ ဂ်ပန္လူမ်ိဳးေတြ ႏွစ္ျခိဳက္စြာ စားသံုးေလ့႐ိွတဲ့ ငါးအမ်ိဳးအစားေတြပါပဲ။ အီေကြတာနဲ႕နီးတဲ႔အတြက္ မနက္ေနပြင္႔ခ်ိန္ဟာ ၃၀ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ခန္႔ ႐ိွတာေၾကာင့္ ပင္လယ္ထဲမွာပဲေရစိမ္ၿပီး မနက္စာစားေလ႔႐ိွတတ္ပါတယ္။

Photo from: http://www.10000.tv/photo/index.html

ပင္လယ္ေရလိႈင္းသံေတြနဲ႕ သစ္ရြက္ေတြၾကားထဲက ေလတိုးသံေလးေတြဟာ Tuvalu ရဲ႕သဘာ၀ေတးသြားသံစဥ္မ်ားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
Tuvalu ႏိုင္ငံဟာ သဘာ၀တရားရဲ႕ အလွအပမ်ားစြာနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ေနထိုင္စားေသာက္မႈ ပံုစံေတြဟာလည္း ႐ိုး႐ွင္းလွပါတယ္။ လူဦးေရအလြန္နည္းတာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ မိသားစုတစ္ခုလို အခ်င္းခ်င္း ခင္မင္ရင္းႏွီးစြာ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။ Tuvalu ရဲ႕လမ္းေတြေပၚကို ေလွ်ာက္သြားတဲ႔အခါတိုင္း အိမ္ေတြဆီက ရယ္ေမာသံမ်ား၊ စကားေျပာသံမ်ား ကိုၾကားရၿပီး အျမဲၿပံဳးရႊင္ေနတဲ႔ သူတို႕ရဲ႕မ်က္ႏွာမ်ားကို ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ ဆိုရင္လည္း ေက်ာင္းသားအားလံုးဟာ မိမိရဲ႕ သူငယ္ခ်င္း၊ ေဆြမ်ိဳးမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး အားလံုးရဲ႕ နာမည္ကို သိၾကတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ဂ်ပန္လူမ်ိဳးအမ်ားစုဟာ အဲဒီလိုပံုစံ ေနထိုင္သြားလာမႈေတြကို ေမ႔ေလ်ာ႕ေနခဲ႔ၾကတာ ႏွစ္ေပါင္းၾကာျမင့္ ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ တုိက်ိဳၿမိဳ႕မွာ ဆိုရင္ မနက္မိုးလင္းတာနဲ႔ ရထားခ်ိန္မွီဖို႕ အလုအယက္ေျပးလႊားသြားလာေနၾကရတဲ႔ ဂ်ပန္လူမ်ိဳးမ်ားကို ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႕မ်က္ႏွာေတြေပၚမွာ အၿပံဳးဆိုတာကို ရွာဖို႔ခက္လွပါတယ္။

ခ်စ္စဖြယ္အျပံဳးကိုယ္စီနဲ႔ ကေလးငယ္မ်ား

Photo from: http://www.10000.tv/photo/index.html

လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္အနည္းငယ္ကစၿပီး ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာရမႈ အေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာရၿပီး Tuvalu ႏိုင္ငံရဲ႕ ကမ္း႐ိုးတန္းတစ္ေလ်ာက္မွာ ႐ိွတဲ႔ သစ္ပင္ေတြဟာ ပင္လယ္ေရတိုက္စားမႈဒဏ္ခံခဲ႔ရတာေၾကာင့္ ၁၀ႏွစ္အတြင္းမွာ ၂၀မီတာထိ ေရလြမ္းမိုးမႈဒဏ္ ခံခဲ႔ရတဲ႔ ေနရာေတြ႐ိွပါတယ္။ ဒါ႔အျပင္ တစ္ႏွစ္မွာ အႀကိမ္ေပါင္း ၁၇ႀကိမ္ ခန္႔ ေရလႊမ္းခံရၿပီး ေရတင္ေနတဲ႔ အခ်ိန္ကလဲ ၃နာရီခန္႔ ၾကာျမင့္ ေနတတ္ပါတယ္။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ေရလႊမ္းမိုးမႈဒဏ္ခံရတဲ႔ အႀကိမ္အေရအတြက္ မ်ားလာတာနဲ႔အမွ် ပင္လယ္ေရမွာပါ၀င္တဲ႔ ဆားဓာတ္ေတြဟာ ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေပၚမွာ တင္က်န္ေနခဲ႔တဲ႔အတြက္ ေျမေအာက္ေရနဲ႔ သစ္သီးသစ္ပင္မ်ား ႐ွင္သန္ႏိုင္မႈအတြက္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚ ျပန္႔ပြား ေနလ်က္ ႐ိွပါတယ္။

Photos from: http://www.10000.tv/photo/index.html

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။)



CNN သတင္းဌာနကေန Mr. Shuuichi Endou နဲ႔အင္တာဗ်ဳးနဲ႔ Tuvalu ႏိုင္ငံအေၾကာင္း ထုတ္လႊင့္ခဲ႔တဲ႔ သတင္း ဗြီဒီယိုကို ဒီမွာ ၾကည့္႐ႈႏိုင္ပါတယ္။